Uchwały przyjęte przez Krajową Konwencję Programową SLD 2-3.06.2007
Stanowisko Krajowej Konwencji Programowej SLD w sprawie postulowanych europejskich standardów socjalnych w Polsce wypracowane w panelu dyskusyjnym
Celem wprowadzenia europejskich standardów socjalnych jest niwelowanie nadmiernych nierówności społecznych we wszystkich dziedzinach życia. Istotą modelu europejskiego jest zapewnienie równowagi pomiędzy pracą a życiem rodzinnym. Oznacza to, że Polacy powinni w większym, niż dotychczas stopniu, skupiać się na dbałości o własne życie rodzinne. Będą to mogli zrobić wtedy, gdy ich zarobki będą funkcją wydajności pracy, a nie jej długości. Obecnie jesteśmy jednym z najbardziej zapracowanych społeczeństw Unii Europejskiej. Czas na przywrócenie równowagi pomiędzy potrzebami pracowników, a wymogami kapitału. W ostatnich latach wydajność polskich pracowników wzrosła o blisko 40%, a realne płace zaledwie o kilka procent. Płaca minimalna jest obecnie na tak niskim poziomie, że nikt nie chce za taką pensję pracować. Utrzymywanie tej fikcji służy jedynie wąskiej grupie nieuczciwych przedsiębiorców, którzy i tak płacą wyższe wynagrodzenie tylko że częściowo nierejestrowane.
Szybkie zwiększenie minimalnego wynagrodzenie do poziomu 50% średniej płacy w Polsce to ekonomiczna konieczność. W dalszej perspektywie naszym celem powinien być taki rozwój, aby możliwie szybko przeciętne wynagrodzenie w Polsce osiągnęło 50% średniej płacy w Unii. W znaczący sposób wrosną także emerytury, renty, świadczenia rodzinne i inne świadczenia społeczne. Konieczne jest zlikwidowanie różnic pomiędzy średnią płacą kobiet i mężczyzn. Postulujemy także co roczne określanie wysokości minimum socjalnego i minimum egzystencji, jako podstawy instytucjonalnej pomocy społecznej.
Ponieważ do przeszłości odchodzi model zatrudnienie przez całe życie w jednym zakładzie pracy, koniecznie jest zapewnienie warunków do zwiększenia mobilności pracowników. Podstawowym warunkiem jest zdynamizowanie budownictwa mieszkaniowego i rozwój infrastruktury transportowej. Duża liczba mieszkań to także wzrost liczby mieszkań dostępnych na wynajem – a to oznacza spadek czynszów, a więc ich realną dostępność dla większej grupy pracowników. Szybkie i konsekwentne poprawianie jakości oraz ilości dróg w naszym kraju, a także modernizowanie linii kolejowych to niezbędny warunek aby Polacy zaczęli szukać pracy nie tylko w miejscu swojego zamieszkania lub za granicą, ale także w innych miastach Polski.
Od 1989 r. w Polsce systematycznie maleje liczba urodzin. Dalsze utrzymywanie się tej tendencji może stwarzać realne zagrożenie dla stabilności naszego systemu emerytalno-rentowego. Aby temu przeciwdziałać, należy szybko stworzyć warunki, umożliwiające w praktyce łączenie pracy zawodowej i rodzicielstwa. System podatkowy musi zawierać mechanizmy, silnie wspierające rodziny, które zdecydują się na posiadanie więcej niż jednego dziecka.
Podstawowym celem działań lewicy w sferze socjalnej jest zapewnienie godnej pracy wszystkim, którzy są zdolni do jej podjęcia. Wraz z postępem technologicznym i wzrostem wydajności będzie zwiększała się liczba pracowników nie przystosowanych do coraz bardziej wymagającego rynku pracy. Wymaga to aktywnego działania rządu i samorządów w zakresie wspierania wszelkich form sektora gospodarki społecznej.
Podatek liniowy jest niezgodny z ideą sprawiedliwości społecznej pojmowanej jako wyrównywanie szans na osiągnięcie dobrobytu przez tych, którzy są go pozbawieni. Podatek ten jest swoistą formą płacenia wyższych podatków pośrednich. Odrębną kwestią, wymagającą dyskusji, jest problem stawek i progów podatkowych. Musi być ona prowadzona ze świadomością, że wpływy podatkowe są podstawowym sposobem finansowania wielu instrumentów polityki społecznej. A jak pokazują doświadczenia ostatnich lat obniżanie podatków może prowadzić, pod pewnymi warunkami, do wzrostu dochodów budżetu.
Do przeszłości odchodzi model nauczania rozumiany jako nauka jedynie w okresie dzieciństwa i młodości. Uczenie się przez całe życie to już europejski standard. Należy stworzyć zachęty podatkowe dla pracodawców, aby inwestowali w wykształcenie swoich pracowników, bo oznacza to dla nich możliwość lepszego dopasowanie własnej oferty do oczekiwań rynku. Lepiej wyedukowany pracownik będzie potrafił szybciej i efektywniej odpowiedzieć na oczekiwania pracodawcy. W Polsce w najbliższych latach koniecznym staje się efektywne wykorzystywanie środków unijnych przeznaczonych na ten cel. To wykorzystanie nie może być jednak mierzone wydatkowaną kwotą, lecz efektami jakie przyniosły zrealizowane szkolenia. Napływające sygnały o ogromnych kwotach wydatkowanych na przeszkolenie jednej osoby, przy równoczesnej ich niskiej przydatności dla szkolonych osób budzą poważny niepokój. Rząd musi wdrożyć odpowiednie mechanizmy kontrolne.
Dostrzegamy także potrzebę wzmocnienia pozycji samorządu terytorialnego, odgrywającego istotną rolę w rozwiązywaniu problemów socjalnych oraz w budowaniu infrastruktury społecznej. Konieczna jest co raz szersza współpraca z organizacjami poza rządowymi.
Unijna koncepcja flexicirity – a więc mieszanka elastyczności na rynku pracy i szeroko rozumianego bezpieczeństwa może być ważnym instrumentem sprzyjającym takiemu wzrostowi gospodarczemu, który równocześnie pozwoli na zachowanie równowagi społecznej. Bezpieczeństwo to musi być rozumiane przede wszystkim jako tworzenie warunków do znalezienia nowej pracy w przypadku utraty poprzedniej lub innej pracy gdy, obecna nie spełnia już oczekiwań. Tworzenie takich warunków musi być priorytetem rządu. Wtedy systemy zasiłkowe powinny odgrywać marginalną rolę.
Polska polityka społeczna musi w coraz większym stopniu orientować się na ludzi starszych. Przejście na emeryturę nie może oznaczać izolacji społecznej. Mogli oni nadal aktywnie działać na rzecz lokalnych społeczności. Ważną rolę w tym zakresie mogą odegrać „banki czasu”, stanowiące system bezpłatnej wymiany usług pomiędzy osobami mającymi dużo wolnego czasu oraz posiadającymi określone umiejętności przydatne dla innych.
Warszawa, 2-3 czerwca 2007 r.
