Sojusz Lewicy Demokratycznej

Ostatnie wydarzenia

Jak wygląda finansowanie partii politycznych w praktyce?

dodano 2013-07-12 07:43 w kategorii: Kraj

Finansowanie partii politycznych z budżetu państwa ponownie wzbudziło ogromne kontrowersje i otworzyło debatę nt. ewentualnych zmian systemu. Przedstawiamy informacje w zakresie dotychczasowych zmian w systemie finansowania partii politycznych, podajemy także wybrane przykłady rozwiązań zagranicznych.
 
Diagnoza
 
Kwestia finansowania partii politycznych jest stałym elementem dyskursu publicznego ewoluującym od blisko 25 lat. Jest to temat bezpośrednio związany z toczącą się w Polsce transformacją ustrojową. Już w 1989 roku rozgorzała pierwsza poważna dyskusja w tym zakresie, która podzieliła polską scenę polityczną. Wtedy też zniesiono finansowanie PZPR i partii sojuszniczych na podstawie samej tylko ustawy budżetowej otwierając dyskusję nt. finansowania partii. Wszelkie propozycje, zgłaszane głownie przez lewicę, dot. finansowania partii z budżetu państwa przekreśliło ujawnienie przez rząd Tadeusza Mazowieckiego wysokości dotacji budżetowej dla PZPR i jej ówczesnych sojuszników, przewidzianej na rok 1989, i wywołany przez środowiska solidarnościowe duży rezonans prasowy i oburzenie społeczne. Tym samym idea finansowania partii z budżetu została, na dłuższy czas, pogrzebana. W okresie od 1990 do 2001 roku w trakcie kolejnych zmian ordynacji wyborczych i nowelizacji przepisów regulujących funkcjonowanie partii politycznych wprowadzono trzy podstawowe zasady finansowania: jawność, zakaz finansowania ze środków zagranicznych oraz zakaz finansowania przez spółki z udziałem kapitału państwowego. Okres ten charakteryzuje się również licznymi wynaturzeniami i zachowaniami korupcjogennymi, wiązaniem się przedsiębiorców z formacjami politycznymi, niejasnymi zleceniami państwowymi etc. W 2001 roku dążąc do zwiększenia transparentności oraz niezależności partii politycznych podjęto niezwykle istotną dla funkcjonowania życia publicznego w Polsce decyzję o przeniesieniu głównego ciężaru finansowania na budżet państwa. 
 
Przepisy przyznające partiom politycznym subwencję, czyli bezzwrotną pomoc budżetową na realizację ich celów statutowych, zostały wprowadzone do Ustawy o partiach politycznych z 1997 roku w nowelizacji z 12 kwietnia 2001 roku. W myśl przepisów ustawy (art. 28) prawo do otrzymywania subwencji z budżetu państwa na okres kadencji Sejmu przysługuje partiom politycznym, które uzyskały przynajmniej 3% ważnych głosów oddanych w skali kraju, oraz koalicjom wyborczym, które miały, co najmniej 6-procentowe poparcie. W tym drugim przypadku proporcje, w jakich partie wchodzące w skład koalicji dzielą między sobą uzyskaną subwencję, muszą zostać określone w ramach umowy koalicyjnej. Wysokość subwencji obliczana jest według wzoru zawartego w ustawie. Za każdy głos oddany na listę danej partii czy koalicji przysługuje określona kwota, która maleje proporcjonalnie do łącznej liczby głosów, rozbitej na poszczególne przedziały procentowe. Roczna subwencja wypłacana jest partiom w czterech ratach. Partie powinny gromadzić te środki na osobnym subkoncie. Ponadto ustawa nakłada obowiązek przeznaczenia od 5 do 15% kwoty subwencji na Fundusz Ekspercki – wyodrębnione subkonto, z którego mają być finansowane ekspertyzy oraz działalność wydawniczo-edukacyjna partii. 
 
We wrześniu 2001 roku odbyły się wybory parlamentarne, po których, począwszy od stycznia 2002 roku, wybrane partie po raz pierwszy zaczęły otrzymywać finansowanie budżetowe według nowych regulacji. W grudniu 2001 roku uchwalono, bowiem przepisy, w myśl, których – z powodu kryzysu finansów publicznych w latach 2002 i 2003 – kwota subwencji została obniżona.
 
I tak: Roczne obiążenie budżetu z tytułu wypłacanej subwencji wyglądało następująco,
2002 (37 059 612),
2003 (36 651 721),
2004 (59 781 395),
2005 (59 358 522),
2006 (94 833 806),
2007 (94 833 806),
2008 (107 262 898),
2009 (114 208 948),
2010 (114 208 948),
2011 (55 392 796),
2012 (54 409 740),
2013 (54 409 740).
 
Oto tabela o wysokości przekazywanych:
 
Tak z kolei przedstawia się wysokość środków przekazywanych partiom politycznym z subwencji łącznie (w zł w llatacg 2001-2013):
PiS (248 674 700),
PO (219 664 764),
SLD (128 243 718),
PSL (82 816 288),
RP (14 936 066).
 
Walory tego systemu są bezdyskusyjne. Wprowadzenie subwencji budżetowych pozwoliło partiom uniezależnić się od pieniędzy pozyskiwanych od osób prawnych, co ograniczyło potencjalnie niebezpieczne powiązania finansowe między biznesem, a polityką. Finansowanie budżetowe ustabilizowało ponadto polską scenę polityczną. 
 
Pojawiające się informacje o ogromnych kosztach finansowania partii politycznych są wyrazem demagogii, jaka towarzyszy dyskusji. Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę postępująca profesjonalizację życia politycznego zarówno pod kątem merytorycznym, rosnące koszty legislacji, ale również pod kątem szeroko pojętego marketingu politycznego, który wiąże się również z ogromnymi środkami niezbędnymi na dotarcie do wyborcy oraz dywersyfikację kanałów komunikacyjnych.  Dokonując oceny wysokości środków przekazywanych z budżetu państwa z innymi państwami Europy zachodniej okazuje się, że polskie partie polityczne odbiegają od poziomu finansowania partii europejskich. 
 
Oto porówananie finansowania partii politycznych w Europie:
 
 
 
Rozwiązania zagraniczne
 
W większości krajów zasady finansowania partii politycznych określają ustawy, regulując nie tylko wysokość możliwych do uzyskania środków finansowych przez partie polityczne, ale również system kontroli i sankcje za nieprzestrzeganie przepisów prawa. Należy tu zauważyć, że w Unii Europejskiej nie ma regulacji dotyczących finansowania partii politycznych obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich, ponieważ UE nie ingeruje w tę dziedzinę, jako należącą do sfery politycznej; obowiązuje jedynie rozporządzenie o finansowaniu partii politycznych na poziomie europejskim1. Zalecenie składa się z sześciu zasadniczych rozdziałów regulujących: zewnętrzne źródła finansowania partii politycznych, źródła finansowania kandydatów w wyborach, wydatki na kampanię wyborczą, przejrzystość, kontrolę i sankcje. W zaleceniu zdefiniowano pojęcie darowizny na rzecz partii politycznej, przedstawiono ogólne zasady odnoszące się do darowizn od osób prawnych, od podmiotów powiązanych z partiami politycznymi, darowizn pochodzących ze źródeł zagranicznych, zasad finansowania kandydatów w wyborach, ograniczeń wydatków na kampanie wyborcze, rejestracji wydatków, rachunkowości, rejestracji i upublicznienia danych o darowiznach oraz do zwolnień podatkowych. Zgodnie z zaleceniem Komitetu Ministrów Rady Europy partie polityczne powinny otrzymywać wsparcie finansowe ze strony państwa według obiektywnie określonych kryteriów. Partie powinny być również wspierane finansowo przez społeczeństwo obywatelskie – poprzez darowizny. Te zaś, zgodnie z artykułem 3 Zalecenia, powinny podlegać określonym regułom wykluczającym konflikt interesów, zapewniającym przejrzystość darowizn niekrępujących partii politycznych i zapewniających ich niezależność oraz uniemożliwienie przekazywania darowizn utajnionych. Upublicznienie informacji o nich jest elementem przejrzystości funkcjonowania partii politycznej.
 
W większości krajów Europejskich zasady przyznawania subsydiów z budżetu państwa są zbliżone. Przy określonej z góry kwocie tych subsydiów, o ich dystrybucji pomiędzy poszczególne partie decydują na ogół wyniki wyborcze danej partii w ostatnich wyborach do parlamentów. W większości krajów przepisy nie narzucają sposobu wykorzystania przyznanych środków finansowych z budżetu państwa. Istnieje jednak wymóg złożenia sprawozdania finansowego, podlegającego szczegółowej kontroli. Finansowanie ze środków prywatnych jest zwykle uregulowane ustawowo. Istotą przepisów dotyczących darowizn jest ustawowe określenie dozwolonych źródeł finansowania i zobowiązanie partii i darczyńców do przestrzegania tego przepisu. 
 
Poniżej wybrano państwa UE zbliżone do Polski pod kątem wielkości, formy organizacji państwa (unitaryzm), przemian ustrojowych. 
 
Francja
 
Do 1988 roku nie istniały we Francji żadne przepisy w sprawie finansowania partii politycznych. Luka ta umożliwiła dokonywanie wielu nadużyć. W związku ze wzrastającą liczbą skandali związanych z finansowaniem partii politycznych, parlament przegłosował 11 marca 1988 roku ustawę w sprawie finansowania życia politycznego. Przepisy, od tego czasu znacznie uaktualnione i udoskonalone, opierają się na kilku istotnych ideach przewodnich:
 
1.uznanie statusu prawnego partii politycznych, którym Konstytucja powierza dwie misje: udział w wyborach i zapewnienie wsparcia dla równego udziału kobiet i mężczyzn w pełnieniu funkcji pochodzących z wyborów; partie spełniające te warunki mogą korzystać z finansowania publicznego,
2.przejrzystości źródeł finansowania partii i kandydatów zapewniającej uniknięcie tajnego finansowania; w tym celu od 1995 roku obowiązuje definitywny zakaz udziału osób prawnych w finansowaniu życia politycznego,
3.wydatki na kampanię wyborczą powinny być ograniczone, zarówno w celu uniknięcia eskalacji i „wyścigu medialnego”, jak również dla zapewnienia równości pomiędzy kandydatami, niezależnie od posiadanych przez nich majątków osobistych,
4.dla złagodzenia skutków zakazu finansowania partii przez osoby prawne, państwo zaproponowało pewne rozwiązania dotyczące pomocy finansowej dla partii politycznych i wzięcie na siebie ciężaru finansowania kampanii, w zamian za ścisłe przestrzeganie określonych przepisów prawa,
5.ci, którzy nie przestrzegają tych przepisów, są narażeni na szereg bardzo dolegliwych sankcji (karnych, finansowych, a w szczególności kary niewybieralności, co na jakiś czas eliminuje z życia publicznego tych, którzy zaryzykują popełnienie przestępstwa),
6.wdrożenie przepisów dotyczących finansowania partii politycznych oraz kampanii wyborczych powierzono niezależnej Komisji Krajowej do spraw kont kampanii oraz finansowania polityków (CCFP – Commission nationale des comptes de campagne et de financement politiques), podlegającej kontroli administracyjnej,
7.majątek osób wybranych powinien być kontrolowany na początku i pod koniec pełnienia mandatu; chodzi o uniemożliwienie bogacenia się w związku z pełnieniem określonych funkcji; kontrolę taką zapewnia komisja ds. przejrzystości finansowania życia politycznego (CTVP – Commission pour la transparence financière de la vie politique).
Poza tym ustawodawca, poprzez szereg przepisów o pomocy finansowej dla partii politycznych, wywiera presję w sprawie stosowania parytetu w dostępie do mandatu wyborczego. W tym celu ustanowił w czerwcu 2000 roku kary dotykające te formacje polityczne, które nie respektują parytetu podczas wyborów. Kary te są proporcjonalne do stwierdzonych różnic pomiędzy liczbą kandydatów obu płci. Aktualne unormowania dotyczące finansowania partii politycznych wynikają m.in. ze stosowania przepisów konstytucyjnych, ustawy o zapobieganiu korupcji i przejrzystości życia gospodarczego oraz procedur publicznych, ustawy o równym dostępie kobiet i mężczyzn do mandatu i funkcji wybieralnych oraz innych ustaw. Partie polityczne dysponują dwoma źródłami finansowania:
 
1.finansowanie prywatne (stosunkowo słabe),
2.dotacje państwowe, stanowiące zasadniczą część finansów partii.
 
Do finansowania prywatnego zalicza się składki członków partii i inne dochody ze źródeł prywatnych, w granicach określonych przez coraz bardziej restrykcyjne prawo: dochody pochodzące z działalności handlowej lub gospodarczej partii, zapisów itp. W tej kategorii mieszczą się również darowizny od osób fizycznych, które zgodnie z przepisami ustawy z 1995 r. nie mogą przekroczyć wysokości 7 500 euro na osobę rocznie. Nieprzestrzeganie tego przepisu grozi karą grzywny w wysokości 3 500 euro i/lub karą więzienia do 1 roku. Od 1995 r. żadne osoby prawne, w szczególności przedsiębiorstwa, nie mają prawa przekazywać najmniejszych nawet darowizn ani innych korzyści majątkowych na rzecz partii politycznych. Pomimo pewnych korzyści podatkowych dobrowolny wkład osób fizycznych w finansowanie partii jest niewielki. Pomoc państwa stanowi, więc pierwsze i zasadnicze źródło finansowania partii politycznych. Wysokość tej pomocy, która każdego roku jest ogłaszana w Journal officiel (odpowiednik Dziennika Ustaw) osiągnęła ostatnio około 75 mln euro (z czego prawie połowa z tytułu pierwszej transzy i 40 mln z tytułu drugiej transzy) i przypadła na 50 partii i ugrupowań politycznych, z których 19 działa głównie w samorządach lokalnych w departamentach zamorskich. Pierwsza transza, wynosząca około 35 mln euro, jest dzielona proporcjonalnie do liczby głosów uzyskanych w wyborach parlamentarnych, pod warunkiem, że kandydaci danej partii startowali w 50 departamentach, uzyskując w każdym z nich 1% głosów, tzn. przysługuje ona tylko formacjom zapewniającym wystarczające przedstawicielstwo. Druga transza jest wypłacana partiom reprezentowanym w parlamencie. Tylko partie, które skorzystały z pierwszej transzy mają prawo do drugiej – pozwala to na uniknięcie tworzenia w parlamencie fikcyjnych partii, których jedynym celem jest uzyskanie finansowania ze środków publicznych.
 
Państwo, poza zasadniczą dotacją, przyznaje partiom różnego rodzaju subsydia oraz środki, których równowartość może być uważana za finansowanie pośrednie: formacje polityczne reprezentowane przez grupy parlamentarne w Zgromadzeniu Narodowym lub Senacie, poza kampaniami wyborczymi, dysponują „czasem antenowym, pozwalającym na wyrażanie swoich poglądów w publicznych kanałach radia i telewizji”, państwo przyznaje też partiom politycznym pewne ulgi podatkowe (podatek od spółek o obniżonej stawce) od określonych dochodów własnych (np. wynajem lokali).
 
Partie polityczne muszą składać sprawozdania finansowe, opisując działalność partii i wszystkich stowarzyszeń, firm lub instytucji, które są z nimi związane. Sprawozdanie musi zawierać bilans zysków i strat. Każde sprawozdanie finansowe musi być potwierdzone przez dwóch niezależnych biegłych rewidentów (audytorów), przekazane niezależnej agencji kontroli – Komisji Krajowej do spraw kont kampanii oraz finansowania polityków, i opublikowane w dzienniku urzędowym. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości, Komisja może skierować sprawę do sędziego wyborów, który może, po potwierdzeniu nieprawidłowości, orzec o natychmiastowym cofnięciu mandatu osobie wybranej z naruszeniem przepisów lub orzec o niewybieralności przez rok tego kandydata.
 
Rumunia
 
Ustawa nr 334/2006 o finansowaniu działalności partii politycznych i kampanii wyborczych określa następujące dopuszczalne źródła funduszy partyjnych:
 
1.składki członkowskie,
2.darowizny,
3.dochody z działalności partyjnej,
4.dotacje z budżetu państwa.
 
Dotacja państwowa na finansowanie działalności partii politycznych wynosi 0,04% budżetu państwa. Trzy czwarte tej kwoty jest rozdzielane między partie posiadające swoich przedstawicieli w parlamencie proporcjonalnie do liczby deputowanych. Pozostała jedna czwarta jest dzielona między partie, które startowały w wyborach komunalnych, proporcjonalnie do uzyskanego wyniku wyborczego. Dotacje państwowe na działalność partii politycznych przekazywane są na ich rachunki bankowe w miesięcznych ratach. W roku 2010, na 47 partii politycznych zarejestrowanych w Rumunii, 4 otrzymywały bezpośrednie dotacje z budżetu państwa. Ustawa wymienia cele, na które mogą zostać wykorzystane pieniądze z dotacji państwowych. Są to wydatki:
 
na utrzymanie i działalność lokali partyjnych,
osobowe,
na media i materiały propagandowe,
na organizację działalności politycznej,
na podróże krajowe i zagraniczne,
na opłaty telekomunikacyjne,
związane z wizytami delegacji zagranicznych,
na składki członkowskie w organizacjach międzynarodowych,
na inwestycje w mienie ruchome i nieruchome, niezbędne dla działalności partii,
protokolarne,
biurowe,
związane z kampaniami wyborczymi.
 
Partia polityczna jest zobowiązana zamieścić w swoim sprawozdaniu finansowym: 
 
kwotę dochodów ze składek członkowskich oraz listę członków partii, których wpłaty na jej rzecz przekroczyły w minionym roku 10-krotnie minimalną płacę,
listę osób prawnych i osób fizycznych, których darowizny na jej rzecz przekroczyły w minionym roku 10-krotnie minimalną płacę wraz z danymi dotyczącymi darczyńcy,
całkowitą kwotę darowizn anonimowych (gdy darczyńca zastrzeże sobie niepodawanie do publicznej wiadomości jego danych),
swoje dochody z działalności typowej dla firm komercyjnych (np. wydawniczej).
 
Pośrednie finansowanie partii politycznych przez państwo i samorząd terytorialny odbywa się w formie wynajęcia za niewielką opłatą pomieszczeń na prowadzenie działalności statutowej oraz nieodpłatnego czasu antenowego w mediach publicznych w czasie trwania kampanii wyborczych. Składki członkowskie płacone przez jednego członka partii nie mogą przekroczyć wdanym roku wysokości 48 minimalnych pensji (28 800 lei, ok. 6900 euro). Wpłaty dokonywane na rzecz partii przez jej deputowanych do parlamentu są traktowane, jako darowizny. Jednorazowe wpłaty do wysokości 3 minimalnych pensji mogą być dokonywane w gotówce; większe wpłaty – tylko przelewem bankowym na rachunek partii. Partia nie może przyjąć darowizn w wysokości przekraczającej w danym roku fiskalnym 0,025% wpływów do budżetu państwa. Ustalone zostały również górne granice darowizn od pojedynczych osób fizycznych (200 minimalnych pensji, ok. 29 tys. euro) i osób prawnych (500 minimalnych pensji, ok. 73 tys. euro) w danym roku fiskalnym. Limity te zostają podwojone w roku, w którym odbywają się wybory (na każde wybory). Pojedyncza organizacja stowarzyszona z daną partią polityczną może przekazać jej darowizny w maksymalnej wysokości 500 minimalnych pensji rocznie. Darowizny od wszystkich takich organizacji nie mogą przekroczyć pułapu 0,006% wpływów do budżetu państwa w danym roku. Osoby prawne, które zalegają przez ponad 60 dni z uregulowaniem zobowiązań wobec budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie mogą przekazywać darowizn na rzecz partii politycznych. Zakazane jest przyjmowanie przez partie dotacji z zagranicy. Wyjątkiem są dotacje od międzynarodowych organizacji politycznych, do których należy dana partia. Partia nie może przyjmować darowizn od rumuńskich związków zawodowych, organizacji religijnych i instytucji publicznych ani składanych w oczywistych okolicznościach, które wskazują na oczekiwanie otrzymania w zamian korzyści ekonomicznych bądź politycznych. Administracja państwowa nie może wspierać partii politycznych żadnymi środkami – finansowymi, ludzkimi bądź technicznymi. To samo dotyczy koalicji politycznych i wyborczych oraz kandydatów niezależnych. Dochody partii politycznych nie podlegają opodatkowaniu. Dotacje na rzecz partii politycznych nie mogą być uwzględniane w zeznaniach podatkowych darczyńców. Partie są zobowiązane do sporządzania corocznych sprawozdań finansowych. Są one sprawdzane przez rumuński Trybunał Obrachunkowy oraz przez Stały Urząd ds. Wyborów (Autoritatea Electorală Permanentă). Za niezgodne z prawem finansowanie partii lub jej kampanii wyborczej grożą jej kary w wysokości od 5 tys. do 25 tys. lei (od 1220 do 6100 euro).
 
Włochy
 
Ustawa porządkującą kwestie związane z finansowaniem partii politycznych we Włoszech została przyjęta w 1974 r. Partie polityczne we Włoszech korzystają z dwóch typów finansowania. Jednym są dotacje państwowe traktowane, jako zwrot wydatków poniesionych przez partię na kampanie wyborcze do Izby Deputowanych, Senatu, Parlamentu Europejskiego i rad regionów (wydatki na kampanie wyborcze do rad gmin i powiatów nie są refundowane z budżetu państwa). Drugim typem dochodów partii politycznych są darowizny przekazywane przez osoby fizyczne (w tym członków partii) i osoby prawne, partie lub ruchy polityczne w sposób i w wymiarze określonym przez prawo. We Włoszech wysokość dotacji dla partii politycznych z budżetu państwa obliczana jest na podstawie wyników uzyskanych przez daną partię w wyborach. Finansowanie z budżetu państwa odbywa się za pomocą czterech funduszy, przypisanych odpowiednio czterem wybieranym organom. Za wybory do tych organów przysługuje zwrot wydatków związanych z kampanią wyborczą. W wyborach do Senatu ogólna kwota dotacji państwowej dzielona jest najpierw na regiony, w zależności od liczby ludności w nich zamieszkujących, a co za tym idzie – od liczby mandatów senatorskich do obsadzenia w danym regionie. Refundację otrzymują partie, których kandydat zdobył mandat lub uzyskał 5% głosów poparcia. Kandydaci niezależni otrzymują dotację, jeśli zdobędą mandat lub otrzymają 15% głosów poparcia. W przypadku wyborów do Parlamentu Europejskiego dotację otrzymują partie, które wprowadziły do PE przynajmniej jednego swego kandydata. Kwota dotacji jest proporcjonalna do liczby oddanych na tego kandydata głosów na poziomie krajowym. W wyborach do rad regionów ogólna kwota dotacji państwowej dzielona jest najpierw na regiony w zależności od liczby ludności. Kwota przypadająca na dany region jest dzielona pomiędzy ugrupowania, które wprowadziły przynajmniej jednego swojego kandydata do rady regionu, proporcjonalnie do liczby głosów oddanych na kandydatów danego ugrupowania. Partie polityczne, które zamierzają ubiegać się o zwrot nakładów finansowych na kampanię wyborczą, muszą złożyć przewodniczącemu odpowiedniej izby wniosek w terminie do 10 dni po dacie ostatecznego zgłoszenia listy kandydatów. Po upływie tego terminu wnioski nie są rozpatrywane. Kwoty wypłacone w latach 2006–2010 przez skarb państwa na rzecz 18 włoskich partii i ugrupowań politycznych obecnych w Izbie Deputowanych wyniosły 49,6 mln euro. W tym samym czasie na rzecz 18 włoskich partii i ugrupowań politycznych obecnych w Senacie ze skarbu państwa przekazano 48,3 mln euro. Ustawa określiła szereg ograniczeń odnośnie darowizn od osób prywatnych oraz zasady zapewniające transparentność źródeł tych darowizn. Osoby fizyczne i osoby prawne mogą przekazywać dotacje na rzecz ugrupowań politycznych, frakcji parlamentarnych oraz agend polityczno-organizacyjnych partii. W przypadku osób prawnych darowizny nie mogą być przekazywane: 
przez spółkę, w której udział podmiotów publicznych przekracza 20%,
przez spółkę kontrolowaną przez spółkę, w której udział podmiotów publicznych przekracza 20%,
gdy darowizna nie jest akceptowana przez zarząd spółki; darowizna musi zostać odpowiednio zaksięgowana w dokumentach spółki,
przez instytucje administracji publicznej.
 
Każde złamanie powyższego zakazu zagrożone jest karą więzienia od 6 miesięcy do 4 lat oraz grzywną w wysokości 3-krotności przekazanej darowizny. Kolejna nowelizacja ustawy rozszerzyła zakres tych zakazów o wszelkie formy darowizn przekazywanych (również niebezpośrednio) deputowanym do parlamentu, europosłom, radnym wszystkich szczebli (region, prowincja, gmina), kandydatom na powyższe stanowiska, osobom piastującym funkcje przewodniczącego partii, sekretarza oraz dyrektora ds. administracyjnych partii politycznej. 
We Włoszech nie ma górnej granicy kwoty darowizny przekazywanej na rzecz partii politycznych przez osoby fizyczne i osoby prawne (z uwzględnieniem powyższych zastrzeżeń). W przypadku przekazania w ciągu roku przez jedną osobę na rzecz jednej partii politycznej darowizny w wysokości powyżej 50 000 euro, darczyńca i obdarowany muszą sporządzić wspólną deklarację, podpisać się pod nią i przekazać ten dokument przewodniczącemu Izby Deputowanych. Niedopełnienie tego obowiązku jest karane grzywną w wysokości od dwu- do sześciokrotnej wysokości otrzymanej i niezgłoszonej darowizny. Darowizny od osób prywatnych mogą być przez nieodpisane od podatku dochodowego. W terminie do 45 dni od objęcia mandatu deputowani zobowiązani są do sporządzenia raportu, zawierającego zestawienie funduszy na kampanię, którymi dysponowali (z podaniem ich źródła) oraz wydatków poniesionych na kampanię wyborczą. Raporty te przekazywane są przewodniczącym odpowiednich izb parlamentu, którzy przekazują je do Trybunału Obrachunkowego (Corte dei Conti), gdzie są sprawdzane przez powoływaną ad hoc Komisję Kontroli Wydatków Wyborczych Trybunału Obrachunkowego, złożoną z trzech wybranych losowo doświadczonych sędziów Trybunału. Komisja ma 6 miesięcy (z możliwością przedłużenia o dalsze 3 miesiące) na sprawdzenie, czy wydatki były zgodne z prawem oraz czy rachunki i faktury są poprawne pod względem formalnym. W razie stwierdzenia nielegalnego finansowania kampanii wyborczej, Komisja ma obowiązek zgłosić ten fakt w prokuraturze, która zobowiązana jest przeprowadzić odpowiednie dochodzenie i doprowadzić do ukarania winnego. Jeśli Komisja stwierdzi uchybienia w stosunku do ustawy, nakłada na partię:
 
grzywnę w wysokości od 5 000 do 50 000 euro za brak informacji odnośnie źródeł funduszy,
grzywnę w wysokości od połowy do trzykrotności kwoty, o którą został przekroczony limit, za przekroczenie limitu wydatków wyborczych.
 
Komisja może też odrzucić raport w całości, co skutkuje zawieszeniem dotacji do czasu przedstawienia poprawionego raportu, który zostanie przyjęty. Sankcje są nakładane przez przewodniczącego odpowiedniej Izby, który ma prawo obniżenia a nawet całkowitego wstrzymania wypłacania środków przekazywanych partii z budżetu państwa. Zgodnie z wprowadzonymi przez Izbę Reprezentantów i Senat w lipcu 1994 r. przepisami, pieniądze z budżetu państwa mogą być przekazywane tylko tym partiom, które mają gwarancje finansowe banku lub instytucji ubezpieczeniowej. Ponadto prawny przedstawiciel lub skarbnik każdej partii politycznej musi przekazać do dnia 31 lipca każdego roku przewodniczącemu Izby Reprezentantów roczny raport wraz ze sprawozdaniem zarządu partii. W raporcie musi znaleźć się informacja na temat środków z budżetu, które otrzymała dana partia z podziałem na jej poszczególne komórki organizacyjne oraz zestawienie wydatków partii związanych z wyborami. Na początku każdej kadencji powoływana jest za zgodą obu przewodniczących Izb parlamentu pięcioosobowa Rada Audytorów złożona z biegłych rewidentów. Sprawdza ona, czy raporty i sprawozdania przedstawiane przez partie polityczne przewodniczącym izb parlamentu odpowiadają wymogom prawa. Dokumenty te są publikowane w Dzienniku Urzędowym przez sekretariat Izby Deputowanych.
 
Podsumowanie
 
Wypracowany od 2001 roku system finansowania partii politycznych z budżetu państwa należy uznać za rozwiązanie prawidłowe, zgodne z zaleceniami zapisanymi w Rozporządzeniu (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 15/2007 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2004/2003 w sprawie przepisów regulujących partie polityczne na poziomie europejskim oraz zasad dotyczących ich finansowania. Zapewnia ono niezależność partiom politycznym oraz wyklucza istniejące w okresie wcześniejszym zachowania korupcyjne bądź korupcjogenne. Jednocześnie jednak eksperci zgodnie podkreślają potrzebę ewolucyjnych zmian, opierających się na istniejącym systemie. Reforma powinna polegać m.in. na zmniejszeniu środków (subwencji), jakie otrzymują partie największe, zmniejszeniu dysproporcji w wysokości kwot uzyskiwanych przez partie parlamentarne, zwiększeniu dyscypliny ich wydatkowania, w tym ograniczeniu wydatków na promocję, a podniesieniu kwot przeznaczonych na prace eksperckie, programowe i analityczne.


Komentarze

Wydarzenia

Strony
wojewódzkie
SLD

Wybierz na mapie województwo, aby przejść dalej.